X
تبلیغات
نقش رسانه ها در ارتباطات جمعي
کند و کاوی در عرصه رسانه

 

بررسی کارکرد مطبوعات

رسانه های خبری نظیر روزنامه، مجله، کتاب، رادیو، تلویزیون و اینترنت به عنوان یکی از نهادهای مهم جامعه با تاثیری که بر طرز فکر و آرا و دیگر ابعاد زندگی بشر دارند، واقعیت سیاسی و اجتماعی خاصی را برای مردم خلق می کنند. این وسایل ارتباطی تعیین کننده چشم انداز ما از جهان هستند.

برخی صاحب نظران ارتباطات، فعالیت های خبری رسانه ها را بخشی از فعالیت های ایدئولوژیک احزاب تلقی کرده و خبر را محصول ایدئولوژی می دانند و عده یی نیز آن را فرآیند بازسازی رویدادها تلقی کرده و تولید و انتشار اخبار را «بازنمایی» یا بازسازی رویدادها قلمداد می کنند. در میان رسانه ها، روزنامه به عنوان پرمخاطب ترین رسانه نوشتاری، همانند دیگر نهادهای فعال اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، آموزشی، مذهبی و فرهنگی تاثیر و کارکرد عمیق تری در شکل دهی عقاید، باورها، نظرها و هدایت افکار عمومی دارد. روزنامه ها به اشکال مختلف به ویژه با پوشش خبری و تکرار یک موضوع از طریق تیتر و عکس، به برجسته سازی رویدادها و مسائل مورد نظر خود می پردازند و تصور و شناخت مردم را از جهان و رویدادهای آن شکل می دهند؛ جهانی که ساخته و پرداخته رسانه هاست. شرایط خاص ملی، منطقه یی و جهانی و پیچیدگی اوضاع سیاسی بر اهمیت این کارکرد افزوده است زیرا روزنامه به دلیل وابستگی های ایدئولوژیکی و حزبی از زوایای مختلف فکری به تحولات جامعه می نگرد و در انعکاس و برجسته سازی این تحولات و رویدادها به شیوه های مختلف عمل می کند. تاثیر برجسته سازی روزنامه فقط به جلب افکار عمومی در جهت توجه به موضوعی خاص محدود نمی شود، بلکه در فرآیند فهم موضوعات نیز این رسانه تاثیرگذار است و مردم از طریق روزنامه ها نه تنها درباره مسائل مختلف کسب خبر می کنند، بلکه بر اساس میزان تاکیدی که روی یک خبر شده، متوجه می شوند چقدر باید برای آن خبر اهمیت قائل شوند. حتی دیگر سازمان های خبری نیز تحت تاثیر برجسته سازی روزنامه ها قرار دارند. روزنامه نیویورک تایمز به عنوان معتبرترین رسانه خبری امریکا و کاخ سفید، تعیین کننده و سرمشق دیگر سازمان های خبری امریکا است. سردبیران شبکه های رادیو تلویزیونی امریکا اغلب تحت تاثیر سردبیران روزنامه نیویورک تایمز قرار می گیرند. این روزنامه در پایان هر روز مطالب روز بعد خود را به هزاران روزنامه، شبکه های رادیو تلویزیونی و سازمان های خبری ارسال می کند و از این طریق سرتیترها و اولویت های خبری صبح روز بعد تمام رسانه ها را تحت تاثیر قرار می دهد تا قدرت برجسته سازی خود را نشان دهد لذا نیویورک تایمز گذرگاهی برای تبدیل یک موضوع به اولویت رسانه های ملی و جهانی است. در این مطلب که چکیده یی از یک رساله دکترای رشته ارتباطات است، نقش برجسته سازی  11 روزنامه کثیرالانتشار کشور را در چگونگی شکل دهی و هدایت افکار عمومی دانشگاهیان بررسی می کنیم     : 

برجسته‌سازی در رسانه‌ها

برجسته سازی فراگردی است که از طریق آن رسانه های جمعی با اولویت دادن به برخی موضوعات و رویدادها، آن را برای مخاطبان شان مهم جلوه می دهند. اولویت ها اهمیت موضوعات را در یک دوره زمانی معین افزایش یا کاهش می دهند لذا یک موضوع زمانی به عنوان یک مساله اجتماعی و حساس در جامعه بدل می شود که آن موضوع توسط رسانه ها برجسته شود یا در اولویت قرار گیرد.

به اعتقاد برنارد کوهن؛ «رسانه ها ممکن است به ما نگویند چگونه بیندیشیم، اما مطمئناً به طور شگفت آوری به ما تلقین می کنند که به چه چیزی بیندیشیم.» والتر لیپمن نیز با تاکید بر اینکه «رسانه ها عامل اصلی ارتباط میان رویدادها و تصاویر آنها در ذهن ما هستند»، نظر کوهن را تایید کرد.

راجرز کوب و چارلز ایلدر، برجسته سازی را یک فرآیند سیاسی تلقی کردند که مستقیماً بر سیاست تاثیرگذار بوده و دارای منفعت سیاسی است. به اعتقاد آنها موضوع مبارزه با استعمال سیگار در امریکا وقتی به اولویت سیاسی مبدل شد، به نتیجه رسید. در این مطلب برآنیم با بررسی نتایج نخستین پژوهشی که با به کارگیری دو روش تحقیقی متفاوت، نقش و تاثیر برجسته سازی روزنامه ها را در شکل دهی و هدایت افکار عمومی دانشگاهیان کشور مورد مطالعه قرار داده است، برجسته سازی در مطبوعات را بررسی کنیم.

در روش تحلیل محتوا در پژوهش مذکور اطلاعات مربوط به تعداد، اندازه، شکل، نوع، جهت گیری، ارزش های خبری، نشانگاه، محل وقوع، موضوع و... تیترها و عکس های صفحه اول 395 شماره 11 روزنامه کیهان، ایران، اطلاعات، همشهری، شرق، جمهوری اسلامی، رسالت، جام جم، آفتاب یزد، اعتماد و همبستگی در سال 1385 و طی یک دوره زمانی 5/1 ماهه از دو بعد- شکل و محتوا- مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. در روش پیمایش نیز جامعه آماری را دانشجویان و استادان ارتباطات مقاطع کارشناسی ارشد و دکترای دانشگاه های تهران (دانشگاه آزاد واحدهای تهران مرکز و علوم و تحقیقات، علامه طباطبایی، تهران و امام صادق) تشکیل دادند که تعدادی از آنان به شیوه تصادفی نمونه گیری و با پرسشنامه مورد آزمون قرار گرفتند. کانون اصلی پرسشنامه به این سوال متمرکز شد که مهم ترین مساله یی که اکنون جامعه با آن مواجه است، کدام است؟ آیا بین برجسته سازی اخبار در صفحه اول روزنامه ها و نظر دانشگاهیان در خصوص مسائل مهم و حساس جامعه، هماهنگی وجود دارد؟ بدین ترتیب برجسته سازی اخبار با تیتر و عکس در صفحه اول روزنامه ها به عنوان متغیر مستقل و هدایت و شکل دهی افکار عمومی دانشگاهیان، متغیر وابسته این پژوهش محسوب می شوند.

اولویت‌های خبری رسانه و سلیقه مخاطبان ( در ايران )

به عنوان مثال و به منظور پیمایش  افکار عمومی دانشگاهیان و شناخت درجه اهمیت موضوعاتی که در اولویت عموم و رسانه ها قرار داشت ،  30 سوال در پرسشنامه یی مطرح  و در حجم نمونه یی که با فرمول کوكران بدست آمد ، تعدادی از دانشجویان و استادان ارتباطات مقطع کارشناسی ارشد و دکترای دانشگاه های تهران بدانها پاسخ داده كه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت . یافته ها نشان می دهد كه :

  


ادامه مطلب
نوشته شده توسط رضا عمید در ساعت  | لینک  | 

پیدایش افكار عمومی

افكار عمومی، به طور عمده محصول دوران روشنگری است. این اندیشه با فلسفه‌های سیاسی لیبرالی اواخر قرون هفدهم و هیجدهم (لاك و روسو) و به ویژه تئوری دمكراتیك قرن نوزدهم تلفیق شده است . به تعبیر دیگر ادغام واژه‌های عمومی و افكار در یك تركیب مفهومی دارای اهمیت سیاسی به معنای امروزی فقط در فلسفه‌های دمكراتیك و لیبرال از سال   ۱۷۰۰  م   به بعد پدیدار شد .

شکل گیری افکار عمومی

افکار عمومی فرایند پیچیده ای است که میان نظرات فردی و جریانات فکری جامعه انجام می‌گیرد، روی فرد تاثیر می‌گذارد و اندیشه ها و نظرات فردی، نظرات گروهی را می‌سازد. افکار عمومی را می‌توان یک جریان فکری دانست که مسلط برجو فکری جامعه شده و آن را می‌سازد. این ‌افکار از فرهنگ جامعه، یا از افکار قالبی و کلیشه ای، یا از اطلاعاتی که به وسیله‌ی رسانه‌ها در جامعه پخش می‌شود، و یا از رخدادهایی که در محیط اتفاق می‌افتد، نشات می‌گیرد. بنابراین، آداب و رسوم و شیوه های رایج فرهنگ، همگی عناصر تشکیل دهنده‌ی افکار عمومی هستند. تنها تفاوت آنها با آداب و رسوم این است که آداب و رسوم پایدار هستند و خصلت جدایی افکار عمومی را ندارند. در عصر ما افکار عمومی یکدست نبوده و در نتیجه، از برخورد جریان های فکری گوناگون شکل می‌گیرند؛ زیرا که حوادث، رخدادها و مجموعه اطلاعاتی که به جامعه داده می‌شود، همه در حال تغییر و دگرگونی هستند. این افکار نیز در حال تغییرند؛ از این رو می‌توان گفت که یکی از ویژگی های افکار عمومی این است که بر مبنای نگرش ها شکل می‌گیرد. در واقع نگرش ها، پایه‌ها و زمینه‌های پایدارتر افکار و یا لایه‌ی زیرین افکار عمومی محسوب می‌شوند   (رفیعی، 1382، صص  101-97).

گردش اطلاعات در رسانه‌ها، یکی از عوامل بسیار مهمی است که در شکل دادن به افکار عمومی موثر است. علت آن، فراگیر بودن، نفوذ پذیر بودن، گیرا بودن و سرعت پخش پیام هاست. رسانه‌ها برشکل گیری افکار عمومی نقش و تاثیر بسیاری دارند ولی این تاثیر همواره با نوعی مداخله و یا نقشی است که دروازه بان های اطلاعاتی یا رهبران فکری بر عهده دارند. از این جهت، اگر این دو همسو باشند، اثر رسانه‌ها تشدید می‌شود و اگر هم ناهمسو باشند، بخشی از این تاثیر خنثی می‌شود. بطور کلی، میان افکار عمومی و نظام ارتباطی، رابطه‌ای متابولیک و کنش و واکنش بسیار پیچیده ای وجود دارد؛ به این معنی که نظام ارتباطی از افکار عمومی تغذیه می‌کند و در شکل دادن به افکار عمومی هم نقش موثری دارد. به عبارتی، یک رابطه‌ی دوسویه میان افکار عمومی و ارتباطات اجتماعی وجود دارد   (رفیعی، 1382، ص106).

نیروهای محرکه افکار عمومی

کیم بال یانگ  به سه مرحله رشد افکار عمومی اشاره می‌کند:

1) منشأ موضوع : افکار عمومی از یک مشکل عمومی سرچشمه می‌گیرد، زیرا تا زمانی که امور به طریق خودکار و عادی جریان دارد و با مسائل عمومی براساس عادات و قوانین برخورد می‌شود، هیچ کس خود را به فکر کردن مشغول نمی‌کند، زیرا به ندرت فردی تنها به سبب نقد مطلبی، به تفکر می‌پردازد.

2) بحث در مورد موضوع و راه حل های پیشنهادی : این مرحله با کوشش برای شناخت موضوع و امید به پیدا کردن راه حل عملی آغاز می‌شود. سپس بحثی همه جانبه‌تر به دنبال می‌آید. ولی این بحث در مرحله‌ی تفسیری و اولیه باقی می‌ماند و طی آن بررسی در مورد ویژگی های مختلف مشکل، مانند میزان اهمیت آن و انعکاس احتمالی آن بر سایر ویژگی های زندگی اجتماعی صورت می‌گیرد. زمانی که بحث ها، جدل ها و مشاوره‌های مربوطه انجام گرفت، راه حل های متفاوت بروز می‌کند که غالبا متناقض اند. در مورد راه حل های موضوع تازه، غالبا اختلافات شدیدی بروز می‌کند و در این مرحله، عوامل اختلاف و عوامل اتفاق روشن تر می‌شود و در زمانی که آرای مختلف بیان شد، گروه های کوچکی تشکیل می‌شود که هر یک، از دیدگاه ویژه‌ای هواداری می‌کند. سپس آرا متبلور می‌شوند، راه حل های خیالی کنار گذاشته می‌شوند و راه حلی میانه بدست می آید و یا ممکن است اختلافات به عدم سازش منجر شوند.

3) دستیابی به توافق عمومی : زمانی که موضوعات مربوطه از فوریت برخوردار باشند، نمی‌توان برای همیشه به بحث ادامه داد و دستیابی به یک راه حل امری حیاتی است. رسیدن به اتفاق در برخی عرصه های خاص، ساده و در برخی عرصه های دیگر دشوار است . 

 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط رضا عمید در ساعت  | لینک  | 

                                               

                                                  بسم الله الرحمن الرحيم

     با سلام و عرض ادب خدمت همه عزیزان بیننده

این وبلاگ را به توصیه استاد دکتر رضایی و برای غنای مطالب کلاسی و برای استفاده همکلاسیهای عزیز و سایر دوستان ایجاد کرده ام .

در ابتدا بخش اول مطلب تهیه شده خودم با عنوان « بررسي نقش و تاثيررسانه ها بر افكار عمومي » را برای استفاده در اینجا قرار می دهم كه امیدوارم مورد استفاده قرار گیرد .

 

                          بررسي نقش و تاثيررسانه ها بر افكار عمومي  

 

مقدمه  :

در جهان امروز ،  وسایل ارتباط جمعی و رسانه ها ،  با انتقال اطلاعات و معلومات جدید و مبادله افکار و عقاید ، در راه پیشرفت فرهنگ و تمدن بشری نقش بزرگی را بر عهده گرفته اند  به طوری که بسیاری از دانشمندان، عصر کنونی را «عصر ارتباطات» نامیده اند. فراوانی جمعیت، تمرکز گروه های وسیع انسانی در شهرهای بزرگ، شرایط خاص تمدن صنعتی و پیچیدگی وضع زندگی اجتماعی، وابستگی ها و همبستگی های ملی و بین المللی، ناامنی و بحران ها، تحول نظام های سیاسی و اجتماعی، دگرگونی مبانی فرهنگی، ترک سنت های قدیمی و مخصوصاً بیداری وجدان اجتماعی ،  همه از جمله عواملی هستند که روز به روز نیاز انسان را به آگاهی از تمام حوادث و وقایع جاری محیط زندگی بیشتر می کند تا جایی که پیشرفت وسایل ارتباط جمعی و توسعه اقتصادی و اجتماعی و تحکیم مبانی دموکراسی و تفاهم بین المللی لازم و ملزوم یکدیگر شده اند. در این جوامع افراد کوشش می کنند همیشه در جریان همه امور و مسايل اجتماعی قرار داشته باشند تا بتوانند به طور مستقیم یا غیرمستقیم نقش خاص خویش را در زندگی گروهی ایفا کنند. به همین جهت آگاهی اجتماعی از مهم ترین ویژگی های زمان معاصر به شمار می رود و همین آگاهی است که انسان را به زندگی فردی و جمعی علاقه مند می سازد و توجه او را به آزادی ها و مسوولیت های وی جلب می کند. به این ترتیب در جامعه امروز یک فرد تنها موقعی می تواند بهترین و مطمئن ترین امکانات و وسایل زندگی را برای زندگی گروهی به دست آورد که دارای معلومات و اطلاعات کافی، خط مشی های صحیح و افکار و عقاید سالم باشد و این امر با استفاده از وسایل ارتباط جمعی، روزنامه ها، نشریات، کتب، سایت های اطلاعاتی و در یک کلام ،  اطلاعات  قابل دسترسی است .

دنیای کنونی، وارد یک جنگ رسانه‌یی تمام عیار شده و سرعت گردش اطلاعات در آن بسیار سرسام‌آور است و هر کس بتواند مدیریت گردش این اطلاعات را به دست بگیرد، به دنیا حاکمیت می‌کند و در حقیقت در دنیای امروز، قدرت نرم حرف اول و آخر را می‌زند.

اهمیت این قضيه از آن جهت است که رسانه های گروهی با کارکرد خود، و با استقاده از دو عنصر اطلاعات و پیام، به صورت امواج صوتی تصویری و غیره  با  در نوردیدن مرزها  ،  بر افکار و اذهان انسان ها اثر نهاده و به کنش ها و رفتارهای فردی و اجتماعی آن ها جهت می دهند. پیام هایی که در قالب امواج صوتی، تصویری و یا کتاب و یا مجله در جهان امروز انتشار می یابد در برخی موارد سبب ظهور و شکل گیری حوادث، رخدادها و رویدادهای سیاسی مهمی در واحدهای سیاسی و در عرصه ی کشورها و حتی جهانی می گردند. به عنوان مثال تولید و نمایش یک فیلم سینمایی، یا یک مقاله و یا یک کتاب که جنبه ی توهین به اعتقادات و باورهای دینی یک آیین را دارد، در فاصله ی کوتاهی به یک پدیده ی سیاسی مهم تبدیل می گردد.

 


ادامه مطلب
نوشته شده توسط رضا عمید در ساعت  | لینک  |